*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Η παρούσα ερασιτεχνική προσέγγιση - ξενάγηση στον Πύργο του Τσικαλιώτη ( εικ.1) , είναι η μικρή αφιέρωση που μπορώ να κάνω στη μνήμη του αείμνηστου Δημάρχου Στυλιανού Μερικάκη (εικ.2) που είχε τη διορατικότητα, εκτός των τόσων άλλων που έκανε για τον τόπο μας, να αγοράσει το 1960 αυτό το αρχιτεκτονικό αριστούργημα για το Δήμο Λεωνιδίου. Επίσης να υπενθυμίσω ότι ο αείμνηστος Δήμαρχος ήταν και ο ιδρυτής του Αρχείου Τσακωνιάς το 1954 πρόεδρός του μέχρι το θάνατό του, στις 9-9-1980. Εδώ θα πρέπει να τονίσω ότι ο Τάκης Πιτσελάς και ο Κώστας Τροχάνης, συνεχίζουν επάξια την αξιόλογη πορεία του Αρχείου Τσακωνιάς και κάνω πρόταση, ένα από τα επόμενα συνέδρια να είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Στυλιανού Μερικάκη, μιας & το 2010 κλείνουν 30 χρόνια από το θάνατό του. Τώρα θα μου επιτρέψετε, αν και δεν είμαι ειδικός, να σας κάνω μια ξενάγηση, με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη, στον Πύργο που είναι κηρυγμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο και ανοικοδομήθηκε από τον Κων/νο Τσικαλιώτη, που προέρχεται από τις παλαιότερες και σημαντικότερες οικογένειες της Τσακωνιάς, ο ίδιος ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας (εικ.3), και πρόσφερε πάρα πολλά χρήματα και εφόδια, στον αγώνα της απελευθέρωσης, δάνεισε πάρα πολλά στο Νέο Ελληνικό Κράτος και η Επιτροπή Εκδουλεύσεων, τον κατέταξε στην Γ΄ τάξη των χορηγών του Αγώνα.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Ο Πύργος κατασκευάστηκε το 1808, πάνω σε παλαιότερες θεμελιώσεις που δεν έχουμε στοιχεία για το κτίσιμό τους, είναι χαρακτηριστικός τύπος αμυντικής κατοικίας, πέτρινη κατασκευή (εικ.4 από τη μελέτη αποκατάστασης των ΚΙΖΗ- ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΑΝΟΥΣΑΚΗ), με βυζαντινές επιρροές στην κατασκευή του, με ενδιάμεση προσθήκη κεραμικών, τόσο στον πυργίσκο (δακτυλίων) όσο και στα υπέρθυρα (τόξα). Ο Πύργος περιβάλλεται από χονδρό μαντρότοιχο ύψους 3,5 μέτρων (εικ. 5,6,7) και είναι γεμάτος τουφεκίστρες. Το αρχοντικό δεν έχει ζεματίστρες, γιατί δεν είναι μόνο το κυρίως πυργόσπιτο (η συνηθισμένη βαλκανική τεχνική ήταν όλα σε ένα κτήριο), έχει ανατολίτικη επιρροή έχει μεγάλη αυλή, με βοηθητικά κτίσματα, αποθήκες, στέρνα, φούρνο, ακόμα και το δωμάτιο με την κρύπτη έχει είσοδο από την αυλή, γι’ αυτό το κτήριο είναι έτσι οχυρωμένο (ανατολίτικη τεχνική ψηλός μανδρότοιχος γύρω-γύρω & άλλα κτίσματα στην αυλή).

4

5

6

7

Αρχική

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Σε ψηλότερο επίπεδο δίπλα στο λιακωτό, υπάρχει τάπια (εικ. 8) με πλήθος από τουφεκίστρες, να εποπτεύει την Νότια και Δυτική πρόσβαση προς τον Πύργο. Στη ΝΑ γωνία του μαντρότοιχου, βρίσκεται ο πυργίσκος (εικ.9), να δεσπόζει, κτισμένος διαγώνια του κτηρίου, έχοντας πλήρη εποπτεία, τόσο των εξωτερικών χώρων και του μανδρότοιχου, όσο και του εσωτερικού χώρου, του κτηρίου και της σκάλας που οδηγεί στο δωμάτιο με την κρύπτη. Επίσης σε κάθε γωνία του κτηρίου σε όλους τους ορόφους υπάρχουν τουφεκίστρες και όλα αυτά το κάνουν απόρθητο. Η εξώπορτά του (εικ. 10) είναι ξύλινη γερή κατασκευή ενισχυμένη με χοντρά καρφιά που έχουν εξωτερικά «κεφάλι» διαμέτρου 3-4 εκατοστά (εικ.11) και πίσω, για αντίσταση (κόντρα), αμπάρα και 2 χονδρά κορδομύρια (εικ. 12) που καθιστούν δύσκολη την παραβίασή της, ακόμα και με «πολιορκητικό κριό». Εάν παρ' όλα αυτά, παραβιάσουν την εξώπορτα ή μπουν από το μαντρότοιχο, υπάρχει αμυντική αλληλουχία σε όλους τους χώρους.

Εικ.8

Εικ.9

Εικ.10

Εικ.11

Εικ.12

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

H αυλή καλύπτεται από τουφεκίστρες από το κυρίως κτήριο τόσο από τη βόρεια πλευρά (εικ.13) όσο και από τη δυτική πλευρά (εικ. 14). από το βοηθητικό κτίσμα (μαγειρείο – αποθήκη), (εικ 15) και από τον πυργίσκο (εικ 9). O χώρος μπροστά από την αυλόπορτα της καμάρας, καλύπτεται από δύο (2) τουφεκίστρες εκατέρωθεν της πόρτας (εικ.16). Οι πρώτες σκάλες (εικ.17) καλύπτονται από 2 τουφεκίστρες, δίπλα στα παράθυρα του πρώτου και του δεύτερου ορόφου (εικ.18), που δεν είναι συμμετρικές με τις άλλες τουφεκίστρες (είναι πιο αριστερά από το παράθυρο, όπως τις βλέπουμε), για να εποπτεύουν όλη τη σκάλα και να πυροβολούν στην πλάτη, αυτόν που θα ανεβαίνει στις σκάλες (σε όλο το μήκος και πλάτος της). Εάν κάποιοι περάσουν, από τα πυρά της σκάλας, το λιακωτό καλύπτεται από 3 τουφεκίστρες (εικ 19) Ανεβαίνοντας προς το ξουστάγι, (εικ.20 και 21) τα τελευταία σκαλοπάτια, είναι ασύμμετρα (απότομα) και δε χρειάζεται οι αμυνόμενοι να χτυπήσουν τον εισβολέα, αρκεί μία ώθηση και πέφτει πίσω αυτός που ανεβαίνει, γιατί το κέντρο βάρους του γέρνει προς τα πίσω (το καταλαβαίνεις πόσο απότομες είναι, όταν κατεβαίνεις τις σκάλες, και γέρνεις προς τα εμπρός). (Ξουστάγι: Σκεπαστός εξώστης, μπροστά από την κύρια είσοδο του σπιτιού, η λέξη χρησιμοποιείται στην Τσακωνιά).

Εικ. 13

Εικ. 14

Εικ. 15

Εικ. 16

Εικ. 17

Εικ. 18

Εικ. 19

Εικ. 20

Εικ. 21

Εικ. 9

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Εδώ παρατηρούμε την παλιά με τη νέα κατασκευή, πολύ πετυχημένη αποκατάσταση και να σημειώσουμε ότι κάθε εργασία που γίνεται στο κτήριο, που, όπως προανέφερα, είναι προεπαναστατικό (1808), πρέπει να εγκριθεί από το Κ.Α.Σ. (Κεντρικό Αρχαιολ. Συμβούλιο). Το τζάκι (εικ.35) που η καπνοδόχος του βγαίνει στην καπνοδόχο του τζακιού του 2ου ορόφου (εικ.36) και από εκεί μοιράζονται την κοινή καπνοδόχο, κατασκευή που συναντάμε, εκείνη την εποχή, σε αρχοντικά και παλάτια της Ευρώπης. Ανεβαίνοντας προς το 2ο όροφο παρατηρούμε στο ξουστάγι την τοξοστοιχία με τις κοιλόκυρτες διακοσμητικές αψίδες (εικ.37), που υπάρχουν και στο μεγάλο οντά (εικ.38) τεχνοτροπίας ARABESQUE επιρροή (Μαυριτανοϊσπανική). Στο ξουστάγι θα παρατηρήσουμε τη διακόσμηση στις πόρτες (εικ.39 & 40) να γίνεται πιο «Ευρωπαϊκή», με ρόμβους και περίτεχνα ρόπτρα (εικ.41) τοποθετημένα στις 2 πόρτες, οι οποίες έχουν μεγάλες χειροποίητες κλειδαριές και πίσω αμπάρες. Τα περίτεχνα ρόπτρα σχηματίζουν τον αριθμό 8 (καλότυχος αριθμός για τους αρχαίους ακόμα και για τους Κινέζους έχει συνήχηση με τις λέξεις ανάπτυξη- ευημερία), τοποθετημένα πάνω σε «ρόδακες» (εικ. 41) Στο 2ο όροφο, στο Γ που σχηματίζεται στο ένα άκρο υπάρχει οντάς με δάπεδο από λευκό, γκρι & μαύρο μάρμαρο (εικ.42), συμμετρικά παράθυρα (εικ.43) και ωραίους φεγγίτες (εικ 43α), καλοδουλεμένα ξυλόγλυπτα ντουλαπόφυλλα (εικ. 44) και θαυμάσιο ξύλινο ταβάνι (εικ. 45). Δίπλα στο σαλόνι υπάρχει η γωνιά που χωρίζεται από το κυρίως σαλόνι με μεσάντρα (εικ.46) Εδώ υπάρχει το δεύτερο τζάκι (εικ.36) που μοιράζεται την καπνοδόχο του, με το τζάκι του 1ου ορόφου που προανέφερα (εικ.35). Ψηλά στην καπνοδόχο του ξεκινούν 2 ξύλινα στηρίγματα που καταλήγουν οι άκρες τους σε δόρατα (εικ.47), διακόσμηση που ταιριάζει στον Πύργο. Η μεσάντρα (εικ.46) που χωρίζει τη γωνιά από τον οντά, έχει ενδιάμεσα τουαλέτα (εικ.48) από κατασκευής, με καλοκτισμένο εξωτερικό πέτρινο κύρτωμα (εικ.49), που βοηθά στη λειτουργικότητά της (πρωτοποριακά στοιχεία για εκείνη την εποχή). Πάνω από τη μεσάντρα, υπάρχει ο γυναικωνίτης (εικ.50), με καφασωτό μπροστά, για να μην βλέπουν οι άνδρες τις γυναίκες οι οποίες από εκεί παρακολουθούσαν τις συναντήσεις-συζητήσεις των ανδρών και αργότερα, συζητούσαν κατ' ιδίαν με τους άνδρες τους.

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Το ίδιο σχέδιο το συναντάμε: στην εξώθυρα του στρατοπέδου των γενιτσάρων (εικ.60 & 61) στον περίβολο του Τοπ-Καπί. Επίσης το συναντάμε σε παράθυρα αρχοντικών στην Σμύρνη (εικ.62). Τα πιο παλιά, τα βρήκα στα παράθυρα της Εκκλησίας των Αγίων Θεοδώρων, σήμερα Βεφά Κιλισέ τζαμί (εικ.63 ), στον Κεράτιο κόλπο, κοντά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, πολύ φθαρμένα από το χρόνο (όπως και εσείς διαπιστώνετε από την φωτογραφία). Ο Κων/νος Τσικαλιώτης στα ταξίδια του, τα είδε, του άρεσαν, τα προμηθεύτηκε από το εξωτερικό και τα τοποθέτησε στον Πύργο του. Στο παράθυρο του δωματίου με την κρύπτη υπάρχει το ίδιο σχέδιο (εικ.63 α), καθώς και στα 3 παράθυρα της «γωνιάς», αλλά σε λεπτότερη κατασκευή. Για να έχω και τη γνώμη ενός ειδικού, παρακάλεσα τον Αναστάσιο Σταυρόπουλο, τον πιο παλιό «σιδερά» της περιοχής, ο οποίος ήρθε στον Πύργο, τον ευχαριστώ για τον κόπο που έκανε και τη διάθεση που είχε να τα δει, να τα περιεργαστεί, και μου είπε και αυτός ότι δεν είναι κατασκευασμένα στην περιοχή μας, αλλά εδώ έγινε η συναρμολόγησή τους και η τοποθέτησή τους. Πολύ αργότερα και άλλοι έμποροι, που έκτισαν αρχοντικά στο Λεωνίδιο, έφεραν και αυτοί τα ίδια κάγκελα και τα τοποθέτησαν στα αρχοντικά τους. Το λιακωτό έχει πιο απλά κάγκελα, τοποθετημένα πάνω σε μαρμάρινες πλάκες, τα οποία έχουν στερεωθεί με μολύβι, όπως και οι σύνδεσμοι των μαρμάρων, για να απορροφά την διαστολή και συστολή του μετάλλου με το κρύο ή την ζέστη, για να μη σπάνε τα μάρμαρα (πολύ παλιά τεχνική) ΤΟ ΔΩΜΑΤΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΠΤΗ Την Τουρκοκρατία που κτίστηκε ο Πύργος, ο πολυμήχανος κοσμογυρισμένος Τσικαλιώτης, έφτιαξε ένα δωμάτιο με κρύπτη, προφανώς για να κρύβει, τα κορίτσια, για να μη τα πάρουν οι Τούρκοι για τα χαρέμια τους, τα αγόρια για να μη τα πάρουν για γενίτσαρους, αλλά & τα πολύτιμα μικροαντικείμενα που είχε ο πύργος του. Το δωμάτιο είχε τέτοια πρόσβαση, ώστε, όποιοι προσπαθούσαν να μπουν, να έχουν όσο το δυνατόν περισσότερες απώλειες….. Σε αυτό, ανεβαίνεις από την αυλή από μία στενή σκάλα για να ανεβαίνει ένας-ένας για την αποτελεσματικότερη άμυνα.

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Εδώ θα παρατηρήσουμε την τέχνη της καλομελετημένης άμυνας, τα σκαλοπάτια αρχίζουν (σε εκατοστά) με ύψος 14 και βάθος 27 ανεβάζοντας σταδιακά το ύψος στο 2ο σκαλοπάτι στα 16 εκ. με πλάτος 25, από το 3ο έως το 5ο στα 26 εκ. με το ίδιο πλάτος, στη συνέχεια δίνει μια ανάσα στο 7ο κατεβάζοντας το ύψος στα 22 εκ. & βάθος 22 εκ., (εικ.66) (τα κάγκελα που βλέπετε έχουν, τοποθετηθεί πρόσφατα, για ασφάλεια των επισκεπτών) συνεχίζει από το 8ο έως το 12ο με ύψος 24 εκ. και βάθος 23 και στο προτελευταίο σκαλοπάτι (13ο) διατηρεί το ύψος στα 24 εκ. στενεύει το βάθος στα 16 εκ. (εικ.66 & 66α) και αυτός που ανεβαίνει πατάει μόνο με τη μύτη του ποδιού του, δεν έχει καμία στήριξη για άνοδο, δεν έχει ισορροπία και πάλι με μία μικρή ώθηση πέφτει πίσω….. Τα κανονικά σκαλοπάτια έχουν συνήθως διάσταση:18 ύψος και βάθος 28 Επίσης οι αμυνόμενοι του ανωτέρω δωματίου, είχαν βοήθεια από τον πυργίσκο, όπου υπήρχαν τουφεκίστρες τόσο για τρομπόνι (εικ.67), όσο και για πιο απλά όπλα, καριοφίλια κ.λπ. (εικ.67 μέσα από την τουφεκίστρα-θυρίδα για τρομπόνι του πυργίσκου) Η πόρτα του δωματίου ήταν χαμηλή ύψους 1,5 μ. (εικ.67), για να μπαίνουν σκυφτοί οι εισβολείς (να έχουν ελεύθερο σβέρκο), γιατί μετά την πόρτα, αριστερά υπήρχε χώρος (εικ.68) για έναν αμυνόμενο, να αποκεφαλίζει με το γιαταγάνι τον σκυφτά εισερχόμενο εισβολέα. Μέσα στο δωμάτιο, στον ανατολικό τοίχο του δωματίου, υπήρχε ένα ντουλάπι (εικ.69), το οποίο έβγαινε και πίσω υπήρχε κρύπτη (εικ. 70). Η είσοδος της (χώρος του ντουλαπιού) είναι διαστάσεων (σε μέτρα) 0,60 Χ 0,90, η δε κρύπτη έχει διαστάσεις 1,20 Χ 3,70 και ύψος 1,95 (χώρος αρκετός για κρύβουν τα κορίτσια, τα αγόρια και τα πολύτιμα μικροαντικείμενα, που προαναφέραμε...). Πρέπει επίσης να αναφέρουμε ότι υπήρχε στοά διαφυγής από τον Πύργο, νότια προς τον χείμαρρο Δαφνώνα. Πριν πολλά χρόνια κάποιοι γέροι μας έλεγαν ότι όταν ήταν παιδιά και έπαιζαν στην αυλή του Πύργου, μπορούσαν και έμπαιναν στην στοά. Επίσης σε πρόσφατες εργασίες που έγιναν στον Πύργο, βρέθηκε στην ΝΑ γωνία της αυλής, κάτω από την πυργίσκο στο έδαφος (εικ.70α), ένα πετρόκτιστο τετράγωνο που έχει επιχωματωθεί πρόσφατα, με κεραμίδια και άλλα υλικά, ίσως από τις πρώτες επισκευές που είχαν γίνει, μετά την αγορά του από το Δήμο (1960) και από τη θέση του στην ευθεία του δρόμου, που ήταν η στοά διαφυγής, θα πρέπει να ήταν η είσοδός της.

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Ο Π Υ Ρ Γ Ι Σ Κ Ο Σ Ο πυργίσκος που προανέφερα (εικ.9), στη ΝΑ γωνία του συγκροτήματος, είναι μοναδικός. Φανταστική πέτρινη κατασκευή με ενδιάμεσα κεραμικά δακτυλίδια. Έχει ύψος περίπου 4 μέτρων πάνω από τον μαντρότοιχο. Εσωτερικά έχει ύψος 3,85 μ. και διάμετρο 2 μέτρα. Σε ύψος 1,75 είχε ενδιάμεσα ξύλινο πατάρι, για να αμύνονται από δύο επίπεδα, με πλήθος τουφεκίστρες, θυρίδες για μικρό κανόνι και τρομπόνια (πολεμικό όπλο, με μεγάλο άνοιγμα στην κάνη (σαν χωνί) για κοντινές αποστάσεις), που το χρησιμοποιούσαν κυρίως οι ναυτικοί, όταν δέχονταν επίθεση και «ρεσάλτα» από πειρατές. Στον πυργίσκο θα τα είχε ο πλοιοκτήτης Τσικαλιώτης, για να ελέγχουν το μικρό χώρο της αυλής και τη σκάλα που οδηγούσε στο δωμάτιο με την κρύπτη (εικ. 67), καθώς και τους δρόμους, όταν πλησίαζαν εχθροί. Στο πρώτο επίπεδο του πυργίσκου υπήρχαν 4 σειρές με θυρίδες και τουφεκίστρες, η 1η σειρά είχε 2 θυρίδες για κανονάκι αμέσως μετά 2η σειρά, με λίγες τουφεκίστρες, στην συνέχεια 3η σειρά με πλήθος από τουφεκίστρες και 8 κοιλότητες από κατασκευής για να τοποθετούν τα βόλια, κάτω από τις πρώτες πολεμίστρες και αμέσως μετά 4 τουφεκίστρες για τρομπόνι (3η σειρά), σε σταυρωτή διάταξη, για να ελέγχουν όλους τους χώρους τόσο εσωτερικά (την αυλή) όσο και εξωτερικά. Το δεύτερο επίπεδο του πυργίσκου, πάνω από το πατάρι είχε 2 θυρίδες για κανονάκι και 9 τουφεκίστρες. Συνολικά ο πυργίσκος είχε 4 θυρίδες για κανονάκι, 4 θυρίδες για τρομπόνι και 36 τουφεκίστρες, αν μη τι άλλο, μπορούσαν να έχουν μία φοβερή δύναμη πυρός, για εκείνη την εποχή. Η οροφή του ήταν καλυμμένη με κουρασάνι και έχει τρύπες για τον εξαερισμό από τον καπνό από το μπαρούτι (εικ.73). Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι, κάθε γωνία του κτηρίου και κάθε πόρτα είχε τουφεκίστρες, συνολικά εκτός του πυργίσκου, το υπόλοιπο κτήριο με τον μανδρότοιχο και την τάπια είχαν 56 τουφεκίστρες.

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Ο Π Υ Ρ Γ Ι Σ Κ Ο Σ Ο πυργίσκος που προανέφερα (εικ.9), στη ΝΑ γωνία του συγκροτήματος, είναι μοναδικός. Φανταστική πέτρινη κατασκευή με ενδιάμεσα κεραμικά δακτυλίδια. Έχει ύψος περίπου 4 μέτρων πάνω από τον μαντρότοιχο. Εσωτερικά έχει ύψος 3,85 μ. και διάμετρο 2 μέτρα. Σε ύψος 1,75 είχε ενδιάμεσα ξύλινο πατάρι, για να αμύνονται από δύο επίπεδα, με πλήθος τουφεκίστρες, θυρίδες για μικρό κανόνι και τρομπόνια (πολεμικό όπλο, με μεγάλο άνοιγμα στην κάνη (σαν χωνί) για κοντινές αποστάσεις), που το χρησιμοποιούσαν κυρίως οι ναυτικοί, όταν δέχονταν επίθεση και «ρεσάλτα» από πειρατές. Στον πυργίσκο θα τα είχε ο πλοιοκτήτης Τσικαλιώτης, για να ελέγχουν το μικρό χώρο της αυλής και τη σκάλα που οδηγούσε στο δωμάτιο με την κρύπτη (εικ. 67), καθώς και τους δρόμους, όταν πλησίαζαν εχθροί. Στο πρώτο επίπεδο του πυργίσκου υπήρχαν 4 σειρές με θυρίδες και τουφεκίστρες, η 1η σειρά είχε 2 θυρίδες για κανονάκι αμέσως μετά 2η σειρά, με λίγες τουφεκίστρες, στην συνέχεια 3η σειρά με πλήθος από τουφεκίστρες και 8 κοιλότητες από κατασκευής για να τοποθετούν τα βόλια, κάτω από τις πρώτες πολεμίστρες και αμέσως μετά 4 τουφεκίστρες για τρομπόνι (3η σειρά), σε σταυρωτή διάταξη, για να ελέγχουν όλους τους χώρους τόσο εσωτερικά (την αυλή) όσο και εξωτερικά. Το δεύτερο επίπεδο του πυργίσκου, πάνω από το πατάρι είχε 2 θυρίδες για κανονάκι και 9 τουφεκίστρες. Συνολικά ο πυργίσκος είχε 4 θυρίδες για κανονάκι, 4 θυρίδες για τρομπόνι και 36 τουφεκίστρες, αν μη τι άλλο, μπορούσαν να έχουν μία φοβερή δύναμη πυρός, για εκείνη την εποχή. Η οροφή του ήταν καλυμμένη με κουρασάνι και έχει τρύπες για τον εξαερισμό από τον καπνό από το μπαρούτι (εικ.73). Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι, κάθε γωνία του κτηρίου και κάθε πόρτα είχε τουφεκίστρες, συνολικά εκτός του πυργίσκου, το υπόλοιπο κτήριο με τον μανδρότοιχο και την τάπια είχαν 56 τουφεκίστρες.

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική

Copyright (C) 2010 Ανδρέας Κόκκορης. All Rights Reserved

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

Εκτός από τους ρόδακες, είχε βάλει και γεωμετρικά σχήματα στις πόρτες (ει.91), (οι αρχαίοι πίστευαν ότι όλα αυτά απωθούν το κακό), ακόμα στις σκάλες που οδηγούσαν στο δωμάτιο με την κρύπτη, το σκαλοπάτι παγίδα ήταν το 13ο (για την κακοτυχία του εισβολέα;). Η κατασκευή του και η οχύρωσή του δικαιολογούν το χαρακτηρισμό του: ΠΥΡΓΟΣ, παράλληλα όμως, με όλα αυτά τα στοιχεία που έχει, είναι ένα ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ (εννοούμε σπίτι με μία ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική μορφή). Δεν είναι τυχαίο ότι: Ο καθηγητής κ. Δρανδάκης το χαρακτήρισε «Εν εκ των ωραιότερων αν μη, το ωραιότερο κτήριο της Τουρκοκρατίας εν Πελοποννήσω» και ο καθηγητής κ. Πάλλας βρίσκει στον Πύργο αυτόν, ιδίως στο χαγιάτι του, «ότι διασώζεται ο γνησιότερος ρυθμός του Μεσαιωνικού Μυστρά». Επίσης η καθηγήτρια μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής, στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Σαν Χοσέ) και διευθύντρια της Γενναδίου Βιβλιοθήκης Αθηνών (1983), κα Κιτσίκη - Παναγοπούλου Μπεάτα σε μια πρωτότυπη μελέτη της, για τα σπίτια της αστικής τάξης, στη Βαλκανική χερσόνησο του 18ου και 19ου αιώνα με τίτλο «Τα αρχοντικά των Βαλκανίων επί Τουρκοκρατίας», είχε εντάξει σε αυτή και τον Πύργο του Τσικαλιώτη (σχετικό ρεπορτάζ είχε κάνει στον Ταχυδρόμο της 15-12-1983 η κα Λίζα Πετρίδη). Στις 19 Ιουλίου 1990 έγινε στις Βρυξέλλες η επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για την ένταξη προτύπων μελετών διατήρησης και προβολής της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Κοινότητας, στο πρόγραμμα Πολιτιστική Δράση του 1990.Η επιλογή έγινε μεταξύ 1.138 μελετών που είχαν υποβληθεί και βραβεύτηκαν 26, μεταξύ αυτών και η μελέτη των συνεργαζόμενων γραφείων Γ. Κίζη και Π. Γραμματόπουλου - Χρ. Πανουσάλη για την αποκατάσταση και ένταξη νέων χρήσεων στο προεπαναστατικό Αρχοντικό Τσικαλιώτη (1808).Τέλος θα ήθελα να ευχηθώ, η παρούσα ερασιτεχνική ξενάγηση, που έκανα, σε αυτό το οικοδομικό αριστούργημα, να γίνει αφορμή να ασχοληθούν, αφ' ενός κάποιοι ειδικοί, για να μελετήσουν όλα αυτά τα στοιχεία που ανέφερα και αφετέρου να προχωρήσει ο Δήμος, οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟ και οι λοιποί φορείς του τόπου, για να γίνει ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΣΙΚΑΛΙΩΤΗ μουσείο, αν και από μόνο του το ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ είναι ΜΟΥΣΕΙΟ. Ανδρέας Η. Κόκκορης Πρόεδρος Μ. Σ. Λεωνιδίου

Η σελίδες αυτές δημοσιεύονται κατόπιν αδείας του συντάκτη τους Ανδρέα Κόκκορη. Το κείμενο αυτό καθώς και οι φωτογραφίες απότελούν την εργασία του στο 6ο Τσακώνικο Συνέδριο που έγινε στο Λεωνίδιον το 2009. Ευχαριστώ για την ευγενική παραχώρηση, Φ.Β.Μ.

Ο Πύργος του Τσικαλιώτη*

*Με τα μάτια ενός απλού επισκέπτη.

Κείμενο Ανδρεα Κόκκορη

Αρχική